De uitgestorven kern Rotselaar-Werchter

Aanvankelijk wist niemand van het bestaan van deze kern af tot Gaston Roggeman de volgende korte tekst ontving:

"Adrianys de Mera, pastoor van Rotselaar (1571-1616) stelde in 1586 een nieuw register van het kerkelijk bezit op; De Mera had de laatste vijf kanuniken nog gedurende enkele jaren gekend. Zij waren Henricus Vercauteren alias Maelcot, hij woonde nabij "den Cleyenen Monckhof", Heer Hubertus de Wesalia, die huis en hof bezat in de Hoochstrate, heer Joannes Rogmans gesproten uit een gegoede Rotselaarse familie ‘hortum habet cum domo situata in de heerestrate reg. die herberghe’. Heer Antonio de Bettenrode, verwant met de belangrijkste Rotselaarse familie van Bettenrode en tenslotte heer Henricus Wolfs. In 1586 waren de kanunikken uit Rotselaar verdwenen." In het archief van het bisdom is echter niks van een kannunik Joannes Rogmans te vinden.

Bart Minnen onderzocht voor zijn doctoraatsthesis de oudste documenten van de parochie te Rotselaar ("Een landelijke parochie in de Middeleeuwen: Rotselaar van 1044 tot 1559", Leuven, 1991). Hij vond slechts enkele sporen van de naam Rogmans:

• in een ongedateerd register, midden 15de eeuw: Art Rogmans; Jan Rogmans; beiden zijn cijnsplichtig voor kleine stukjes grond;
• Hendrik Rogmans, vader van Barbara Rogmans die voortijdig stierf op 29 augustus 1525;
• Jan Rogmans, gestorven in 1578, was kapelaan van het altaar van Sint-Jan-de-Doper en Sint-Jan-de-Evangelist in de kerk van Rotselaar, en tussen 1559 en 1569 tevens van het altaar van St.-Catharina. Hij woonde toen te Rotselaar.

De schepengriffie van Leuven beschrijft in 1605 een 13 pagina tellende "Erfdeling der aflijvingen" voor de afgenaamde Adriaan Roghmans, het slaat op een 49 jaren eerder opgemaakt testament van 9 februari 1556! (Rijksarchief Brussel, schepengriffie Leuven, 1605 f° 62 D.D. 9-2-1556, A161-T382). Het gaat blijkbaar om een betwisting van land toebehorende aan Margriet Rogmans, dochter van Andries Rogmans en haar voogd Adriaan Rogmans, waarbij het vonnis uitgebreid het testament van 1556 herneemt en de verdeling tussen de erfgenamen toelicht, sommigen van de oorspronkelijke erfgenamen zijn in 1605 zelf al overleden (men spreekt van wijlen Hendrik, een voogd voor de dochter van Andries...). Het testament van 1556 verdeelt de erfenis van Jenne Rogmans en zijn vrouw Digne Van Driessche onder hun acht kinderen: Hendrick Rogmans, Lincken Rogmans, Marcken Rogmans, Berbel Rogmans, Andries Rogmans, Adriaan Rogmans, Janne Rogmans en Jenneken Rogmans. Verder is een Anthonis Rogmans voogd van Hendrik Rogmans. Per kind beslaat de verdeling ongeveer één pagina. Er zijn heel wat percelen land verspreid over heel Rotselaar, met een molen (Hendrik Rogmans was molenaar), tarwevelden, vier hoeves, een groot woonhuis, land aan de Werchterberg, aan de Demer, aan het kerkhof, in Booischot... en verder bedragen in geld per erfgenaam in de grote orde van 15 à 25 gulden.

Wat is er met deze gezinnen gebeurd na 1556? In de kerkregisters van de streek vinden we na 1600 praktisch geen personen met de naam Rogmans waarmee deze familie in Rotselaar uitgestorven was. Hier volgt een overzicht uit kerkregisters uit de streek:

• Langdorp: 1638-1796 (bij de huwelijken 1711-1796 komt de naam niet voor), er blijkt een gezin Willem Rogmans en Henrica Myncken gewoond te hebben rond 1650:
  • doop van Rogmans Catharina 28 maart 1644 (526) fa Guilielmus et Henrica Myncken.
  • doop van Rogmans Maria 19 november (534) fa Guilielmus et Henrica Myncken.
  • begrafenis van Rogmans Anna 7 october 1651 (7).
  • begrafenis Rogmans Catharina 26 augustus 1667 (29).
• Rillaar: de naam komt hier niet voor bij de dopen 1613-1796.
• Rotselaar: Enkel begrafenis Catharina Rogmans 9 augustus 1613.
• Werchter: Dopen van Catharina Rogmans 9 october 1622 en van Anna Rogmans 2 maart 1620, Huwelijken: geen enkel huwelijk van een Ro(gghe)mans, Overlijdens: Margareta Rogmans op 21 maart 1644 = Margriet Rogmans uit hoger vermeld testament?

Zijn sommigen verhuisd naar het nabije Mechelen? Uit onderstaand stukje blijkt dat er wel banden met inwoners van Mechelen waren:

" Compareren Aerdt van hove voor hem selven als momboir van sijne brueders kinderen ingesetene ... Mechelen die welche onwederroepelijk... maecte machtich midts desen Willem rogmans wonende in den dorpe van Werchter ... ... ... om te goeden... ... ... een stuk landts 1/2 bunder +1 dagwant bempts ... ... hem constituant en mede erfgename en mede erffgename verstorven bij doode wijlen heer Dionys nijs hem lieden van." (S.A.M. not. Van Meere nrs 1209-1212 dd 16 jan.1593)

Genealogen die meer systematische opzoekingen doen in de schepenregisters van voor 1600 in de streek van Werchter en Aarschot wijzen erop dat ze de naam Rogmans meermaals terugvinden in oude documenten van deze streek. In de parochieregisters na 1600 vinden we vrijwel geen spoor meer van deze families in deze streek.

Omstreeks 1570 werd het Mechelse zwaar verstoord door de godsdienstoorlogen en vervolgens door de plunderende Spaanse troepen. Aanvankelijk vluchtten vooral katholieken naar Gouda, Utrecht en het Kleefse (zie De Muynck 1770). Sommigen keerden pas rond 1585 in het Mechelse weer, wanneer op hun beurt de protestanten noordwaarts vluchten. Deze ongeregeldheden deden zich voor in de periode dat de familie Rogmans uit de streek van Rotselaar verdween.

Meer systematisch opzoekingswerk in de Demerstreek, Rotselaar-Aarschot zou ongetwijfeld nog meer gegevens aan het licht brengen.