De verklaring van de naam en zijn oorsprong

Over de naamverklaring is men het niet eens. De meest voor de handliggende verklaring is dat het om de nakomelingen gaat van een roggekweker of roggehandelaar, net zoals de namen Gerstmans, Coremans of Havermans (volgens Gaston Roggeman, één der meest ervaren genealogen). Bovendien werd tot en met de 17de eeuw de cijnsplicht uitgedrukt en geind in ‘meuken rogge’. Ander graanproducten werden pas later populair als teeltgewassen. Zo zou de Roggeman de man kunnen geweest zijn die de cijns inde onder de vorm van rogge, hetgeen voor de leenheren van het Land van Dendermonde te Opwijk helemaal niet onwaarschijnlijk is dat dit ook effectief gebeurde.

De heer Marivoet een geschiedkundige uit Mariakerke stelt dat "Man" een nat gebied was zoals "De Roggeman", een strook aan de dijken van de Schelde bij een oude inham van de Schelde te Moerzeke. Het is echter niet duidelijk of de familienaam van deze plaatsnaam werd afgeleid, of omgekeerd. Mogelijk woonden er vele Rogmannen op deze plaats en werd de plaats naar hen genoemd.

Dr. de Brabandere, verklaart de naam als een vleinaam afgeleid van de mannelijke voornaam Rutger, Roger of Rogier. Aanwijzingen daarvoor vindt hij in oude geschriften van de abdij van Tongerlo in Tienen waarin een Lijsbet Rogmans vermeldt wordt als Rogiers vrouwe. Analoog bestaat ook de naam Pieterman(s). Ook de voornaam Rochus, ook nog als Roch gebruikt kan de naam verklaren als afgeleide van Roch-man.

Het voorkomen van de naam Rongman i.p.v. Rogman, en de alias 'de veele of Vaele' leidt eventueel tot nog een andere naamsverklaring. Vael(-e) is nu nog een familienaam die uitsluitend sterk geconcentreerd voorkomt in de streek van de stad Sint Niklaas (Waasland). Misschien komt Rongman van Rongé een zeer oude en in onbruik geraakte bijnaam en is daaruit de familienaam ontstaan wanneer een Rongé en zijn mannen (of zonen) aanzien verwierven. Rongé is vandaag nog een bestaande familienaam uit het Brusselse. Een interessante uitleg vond ik in 'Le Robert' een deugdelijk frans woordenboek. Hier volgt de tekst: RONGER [RöΣ e] v. tr. Conjug. bouger. - (V. 1175, rungier). User peu à peu en coupant avec les dents, les incisives, par petits morceaux. Les souris, les rats rongent du pain, des livres. XIIe, rungier «ronger» et «ruminer»; ce dernier sens est conservé dans certains dialectes et en vénerie; du lat. rumigare «ruminer», croisé avec un verbe dial. rogier, rougier, du lat. pop. rodicare, dér. du lat. class. rodere «ronger». Ronger wordt in de XIIIde-XVde eeuw gebruikt in de zin van iets beetje bij beetje te vernietigen, rond 1175 was het rungier geschreven, en de phonetische schrijfwijze leert dat ö een o-klank is gevolgd door een doffe 'n'-'m'-klank zoals in BON of OMBRE. Σ is een zachte 'g'-klank zoals in 'je', 'geole', 'gilet'. Rungier of Ronger als oorsprong van de naam Rongman zou zich dan ook gemakkelijk laten vervormen tot Rogman, omdat de doffe 'n' opgeslokt wordt in de dominante 'g'-klank. Prof. Debrabandere geeft als alternatieve naamsverklaring voor Rongé de associatie met het oude vlaamse woord ronge een term voor rademakers of wagenbouwers. Volgens Dr. De Brabandere is de schrijfwijze Rongman een variante van voorbijgaande aard en is de naam Rogman wel degelijk afgeleid van de mannelijke voornaam Roger of Rogier. In een persoonlijke brief licht Dr. Frans Debrabandere enkele aspekten toe:

"De variant Rongman voor Rogman zal waarschijnlijk een voorbijgaande variant of vergissing geweest zijn. Alles wijst er toch op dat Rog(ge)man de oorspronkelijke vorm is. De Engelse familienaam Rungiman zal wel een variant zijn van Runci(e)man, Runchman. De n in Rongman kan niet anders dan een epenthetische n zijn, zoals in Fr. Rongé < Roger. Rongman zou een afleiding kunnen zijn van Ronge (zie mijn woordenboek i.v.), maar ik heb geen oude voorbeelden van Rongman. In zijn studie over de man-namen (1964) vermeldt Lindemans zelfs geen Rongman.

De vorm Oda Rogmaninne in 1260 is een typisch voorbeeld van movierung, nl. feminisering van de naam van de echtgenoot of vader. Oda is een vrouwennaam. Zij is dus de vrouw (of dochter) van ene Rogman. De naam werd dus gefeminiseerd met het vrl. -ine- suffix. In de Westhoek komt dat nog voor: de vrouw van een Vanneste b.v. wordt dan Vannestege. Vaak kwam ook de genitief voor. De man heette Jan De Mulder en de vrouw Marie Smulders. Ook in de Slavische talen is dat nog altijd gebruikelijk. B.v. Tereshkova is de vrouw van ene Tereshkov." (Brief 11 september 1998)


Bron: Webmaster Best viewed 1024 x 768